Zgoda Sądu na dokonanie czynności przekraczającej zarząd majątkiem dziecka

Zarząd majątkiem dziecka - MS Kancelaria radców prawnych - Michał & Marta Syguła

Zarząd majątkiem dziecka - MS Kancelaria radców prawnych - Michał & Marta SygułaZgoda Sądu na dokonanie czynności przekraczającej zarząd majątkiem dziecka

Małoletnie dziecko znajduje się pod opieką prawną swoich przedstawicieli ustawowych, którymi zazwyczaj są rodzice. 

Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej jako KRiO) wprowadza ograniczenia  dotyczące swobody sprawowania przez przedstawicieli ustawowych zarządu majątkiem małoletniego. Nie mogą oni bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności, które przekraczają zwykły zarząd majątkiem dziecka. Obowiązujące przepisy nie określają wprost ani czynności zwykłego zarządu, ani czynności przekraczających zwykły zarząd, dla ich oceny istotne są skutki, które dana czynność może wywołać dla majątku dziecka.

Do czynności przekraczających zwykły zarząd możemy z całą pewnością zaliczyć odrzucenie spadku, zaciągnięcie pożyczki, czy też sprzedaż lub obciążenie nieruchomości.

Co ciekawe, Sąd Najwyższy wskazuje, że również nabycie nieruchomości wymaga uzyskania zgody.

„Rodzice, bez zezwolenia sądu opiekuńczego, nie mogą nabywać dla dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską nieruchomości na podstawie umowy sprzedaży także wtedy, gdy środki pieniężne na zakup pochodzą z dokonanej przez nich darowizny celowej.
Uchwała Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 15 lutego 2019 r., III CZP 85/18

Jak wskazuje się w orzecznictwie, nie jest konieczna zgoda sądu w przypadku darowizny, jednakże jedynie gdy przedmiot darowizny nie jest obciążony.

„Rodzice mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego przewidzianego w art. 101 § 3 KRO nabywać dla małoletniego dziecka nieruchomości na podstawie umowy darowizny w stanie wolnym od zobowiązań wobec darczyńcy lub osób trzecich.”
Wyrok Sądu Rejonowego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2012 r.

„Darowizna udziału w nieruchomości obciążonej hipotekami na kwoty wielokrotnie przekraczające wartość darowizny jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu i na jej dokonanie wymagana jest, w świetle przepisu art. 101 § 3 KRO, zgoda sądu opiekuńczego”
Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach – I Wydział Cywilny z dnia 8 lipca 2016 r. I ACa 1077/13

Aby dokonań w imieniu dziecka czynności przekraczającej zwykły zarząd, konieczne jest wystąpienie do sądu rodzinnego o zgodę na jej dokonanie. Co istotne jest, taka zgoda sądu nie zastępuje samej czynności.

Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela ustawowego, w sprawach przekraczających zwykły zarząd, bez zezwolenia sądu opiekuńczego jest nieważna.